Rodzaje soczewek okularowych i rodzaje okularów
Soczewki okularowe ich zadaniem jest korekcja wad wzroku, poprawa jakości widzenia oraz ochrona oczu przed szkodliwymi czynnikami środowiskowymi. Współczesne soczewki różnią się nie tylko mocą optyczną, ale także materiałem wykonania, konstrukcją, powłokami i przeznaczeniem.
I. Rodzaje soczewek okularowych
1. Soczewki jednoogniskowe
Najczęściej stosowany rodzaj soczewek.
Charakterystyka
Posiadają jednakową moc optyczną na całej powierzchni.
Zastosowanie
krótkowzroczność,
nadwzroczność,
astygmatyzm (regularny w wersji torycznej),
okulary do czytania,
okulary do dali.
Zalety
szerokie pole widzenia,
łatwa adaptacja,
niska cena,
wysoka jakość obrazu.
Wady
zapewniają ostre widzenie tylko na jedną odległość.
2. Soczewki dwuogniskowe
Posiadają dwie strefy widzenia.
Górna część - widzenie do dali.
Dolna część - widzenie do bliży.
Charakterystyczny jest widoczny segment w dolnej części soczewki.
Zalety
umożliwiają czytanie bez zmiany okularów.
Wady
brak strefy pośredniej,
widoczna granica między mocami,
efekt przeskoku obrazu.
3. Soczewki trójogniskowe
Posiadają trzy strefy:
dal,
odległość pośrednia,
bliż.
Obecnie stosowane są rzadko i zostały niemal całkowicie zastąpione soczewkami progresywnymi.
4. Soczewki progresywne
Najbardziej zaawansowane soczewki wieloogniskowe.
Moc optyczna zmienia się stopniowo od górnej do dolnej części soczewki.
Umożliwiają widzenie:
do dali,
na komputer,
do czytania,
na każdą odległość pośrednią.
Zalety
brak widocznych granic,
naturalny wygląd,
jedna para okularów do wszystkich odległości.
Wady
konieczny jest okres adaptacji,
istniejące boczne strefy zniekształceń,
wyższa cena.
5. Soczewki biurowe
Przeznaczone dla osób pracujących:
przy komputerze,
przy biurku,
w gabinecie.
Zapewniają ostre widzenie:
około 40 cm,
60 cm,
1–4 metrów (w zależności od konstrukcji).
Nie nadają się do prowadzenia samochodu.
6. Soczewki relaksacyjne (antyzmęczeniowe)
Przeznaczone dla osób:
intensywnie pracujących przy komputerze,
młodych dorosłych,
z objawami zmęczenia akomodacyjnego.
Dolna część soczewki posiada niewielkie wspomaganie akomodacji (zwykle +0,5 do +1,0 D).
7. Soczewki do kontroli krótkowzroczności
Stosowane głównie u dzieci.
Ich zadaniem jest spowolnienie postępu krótkowzroczności poprzez odpowiednią konstrukcję optyczną.
8. Soczewki toryczne
Przeznaczone dla osób z astygmatyzmem.
Posiadają różną moc optyczną w dwóch głównych południkach.
II. Rodzaje soczewek według materiału
1. Soczewki mineralne (szklane)
Zalety
bardzo dobra jakość optyczna,
wysoka odporność na zarysowania,
trwałość.
Wady
ciężkie,
mogą pęknąć przy uderzeniu,
obecnie stosowane coraz rzadziej.
2. Soczewki organiczne (plastikowe)
Najczęściej stosowane.
Zalety
lekkie,
bezpieczne,
odporne na uderzenia,
łatwe do barwienia.
Wady
większa podatność na zarysowania (bez odpowiednich powłok).
3. Poliwęglan
Zalety
bardzo odporny na uderzenia,
lekki,
polecany dzieciom,
sportowcom,
kierowcom.
Wady
nieco gorsza jakość optyczna niż inne materiały.
4. Trivex
Nowoczesny materiał.
Łączy:
doskonałą jakość optyczną,
lekkość,
dużą odporność mechaniczną.
III. Soczewki wysokiego indeksu
Przeznaczone dla osób z dużą wadą wzroku.
Najczęściej spotykane współczynniki:
1.50
1.56
1.60
1.67
1.74
Im wyższy indeks:
cieńsza soczewka,
mniejsza masa,
lepszy wygląd estetyczny.
IV. Powłoki soczewek
Najczęściej stosowane:
Antyrefleksyjna
zmniejsza odbicia światła,
poprawia ostrość widzenia.
Utwardzająca
zwiększa odporność na zarysowania.
Hydrofobowa
odpycha wodę - zmniejsza parowanie.
Oleofobowa
ogranicza pozostawanie tłustych zabrudzeń.
Antystatyczna
zmniejsza osadzanie kurzu.
Filtr UV
chroni oczy przed promieniowaniem ultrafioletowym.
Filtr światła niebieskiego
ogranicza transmisję części światła niebieskiego.
Fotochromowa
przyciemnia się na słońcu.
Polaryzacyjna
eliminuje odblaski.
V. Rodzaje okularów
1. Okulary korekcyjne
Służą do korekcji:
krótkowzroczności,
nadwzroczności,
astygmatyzmu,
prezbiopii.
2. Okulary do czytania
Przeznaczone wyłącznie do bliży.
Najczęściej stosowane po 40.–45. roku życia.
3. Okulary progresywne
Jedna para umożliwia widzenie:
do dali,
na komputer,
do czytania.
4. Okulary biurowe
Przeznaczone do:
pracy przy komputerze,
pracy w gabinecie,
wykonywania czynności na odległościach pośrednich.
5. Okulary przeciwsłoneczne
Chronią przed:
promieniowaniem UV,
nadmiernym światłem.
Mogą być:
z polaryzacją,
fotochromowe,
korekcyjne.
6. Okulary ochronne
Chronią oczy podczas:
pracy,
uprawiania sportu,
kontaktu z substancjami chemicznymi.
7. Okulary sportowe
Cechują się:
dużą odpornością,
lekką konstrukcją,
szerokim polem widzenia,
dobrą wentylacją.
8. Okulary dla kierowców
Najczęściej wyposażone w:
antyrefleks,
polaryzację (do jazdy dziennej),
soczewki o odpowiednim zabarwieniu poprawiającym komfort w jasnym świetle, po zmroku.
9. Okulary dla osób słabowidzących
Wyposażone są w:
filtry absorpcyjne,
specjalne soczewki powiększające,
lupy okularowe,
teleskopy okularowe.
Stosowane m.in. u osób z:
zwyrodnieniem plamki (AMD),
retinopatią barwnikową,
albinizmem,
znacznym osłabieniem ostrości wzroku.
10. Okulary specjalistyczne
Stosowane w szczególnych sytuacjach:
po operacjach okulistycznych,
w rehabilitacji wzroku,
w terapii zeza i niedowidzenia (np. z pryzmatami),
do ochrony przed światłem w chorobach siatkówki.
Podsumowanie
Dobór soczewek i okularów powinien być dostosowany do rodzaju wady wzroku, wieku, stylu życia oraz potrzeb zawodowych i rekreacyjnych.
W praktyce klinicznej najczęściej stosuje się soczewki jednoogniskowe, progresywne i biurowe, wykonane z materiałów organicznych lub o wysokim indeksie załamania, z powłoką antyrefleksyjną i filtrem UV.
U osób z chorobami oczu lub szczególnymi wymaganiami wzrokowymi wykorzystuje się także soczewki specjalistyczne, takie jak toryczne, pryzmatyczne, relaksacyjne czy przeznaczone do kontroli postępu krótkowzroczności.
Dzięki szerokiej gamie dostępnych rozwiązań możliwe jest zapewnienie optymalnej jakości widzenia i komfortu w różnych warunkach życia i pracy.
