Rodzaje soczewek kontaktowych
Soczewki kontaktowe to wyroby medyczne przeznaczone do korekcji wad wzroku, leczenia niektórych chorób oczu oraz poprawy komfortu widzenia. Są umieszczane bezpośrednio na powierzchni rogówki i unoszą się na cienkiej warstwie filmu łzowego. Współczesne soczewki różnią się materiałem, czasem noszenia, przeznaczeniem oraz konstrukcją optyczną.
I. Rodzaje soczewek kontaktowych według materiału
1. Miękkie soczewki kontaktowe (Soft Contact Lenses)
Stanowią około 90% wszystkich stosowanych soczewek kontaktowych.
Materiały
hydrożel,
silikonowo-hydrożelowe.
Charakterystyka
miękkie,
elastyczne,
dobrze dopasowują się do rogówki,
bardzo komfortowe już od pierwszego założenia.
Zalety
szybka adaptacja,
wysoki komfort noszenia,
odpowiednie dla większości użytkowników,
szeroki wybór parametrów.
Wady
większa podatność na odkładanie osadów,
większe ryzyko infekcji przy niewłaściwej pielęgnacji,
mniejsza trwałość niż soczewki twarde.
2. Soczewki silikonowo-hydrożelowe
Najnowocześniejszy rodzaj miękkich soczewek.
Zalety
bardzo wysoka przepuszczalność tlenu,
mniejsze ryzyko niedotlenienia rogówki,
możliwość dłuższego noszenia,
większy komfort przy wielogodzinnym użytkowaniu.
Polecane dla
osób noszących soczewki przez wiele godzin,
osób z objawami niedotlenienia rogówki,
użytkowników pracujących przy komputerze.
3. Twarde soczewki gazoprzepuszczalne (RGP)
Wykonane z nowoczesnych materiałów przepuszczających tlen.
Zalety
doskonała jakość obrazu,
bardzo dobra korekcja astygmatyzmu,
trwałość,
niewielkie odkładanie osadów.
Wady
dłuższy okres adaptacji,
początkowo mniejszy komfort.
Zastosowanie
duży astygmatyzm,
stożek rogówki,
nieregularna rogówka,
po przeszczepach rogówki.
II. Rodzaje według czasu użytkowania
1. Jednodniowe
Zakładane rano i wyrzucane wieczorem.
Zalety
najwyższy poziom higieny,
brak konieczności pielęgnacji,
najmniejsze ryzyko infekcji,
idealne dla alergików.
Wady
wyższy koszt przy codziennym stosowaniu.
2. Dwutygodniowe
Wymagają codziennego czyszczenia i przechowywania w płynie pielęgnacyjnym.
3. Miesięczne
Najczęściej wybierane.
Zalety
ekonomiczne,
duży wybór parametrów.
Wymagają
codziennego czyszczenia,
dezynfekcji,
właściwego przechowywania.
4. Kwartalne
Noszone przez około trzy miesiące.
Obecnie stosowane coraz rzadziej.
5. Roczne
Najczęściej dotyczą soczewek RGP.
III. Rodzaje według czasu noszenia
Noszenie dzienne (Daily Wear)
Soczewki zdejmowane przed snem.
Najbezpieczniejszy sposób użytkowania.
Przedłużone noszenie (Extended Wear)
Można nosić przez kilka dni lub tygodni bez zdejmowania.
Dotyczy wyłącznie wybranych modeli silikonowo-hydrożelowych i tylko zgodnie z zaleceniem specjalisty.
Wady
większe ryzyko infekcji
większe ryzyko zapalenia rogówki.
IV. Rodzaje według przeznaczenia
1. Soczewki sferyczne
Korygują:
krótkowzroczność,
nadwzroczność.
Najczęściej stosowane.
2. Soczewki toryczne
Przeznaczone dla osób z astygmatyzmem.
Posiadają specjalny system stabilizacji utrzymujący właściwe ustawienie osi cylindra.
3. Soczewki multifokalne (progresywne)
Przeznaczone dla osób z prezbiopią.
Umożliwiają widzenie:
do dali,
na odległość pośrednią,
do bliży.
4. Soczewki kosmetyczne
Zmieniają wygląd tęczówki.
Mogą być:
bez mocy,
korekcyjne.
Zastosowanie
zmiana koloru oczu,
maskowanie wad tęczówki.
5. Soczewki protetyczne
Maskują:
bielmo rogówki,
brak tęczówki,
uszkodzenia oka,
wady wrodzone.
Mogą poprawiać również komfort psychiczny pacjenta.
6. Soczewki terapeutyczne (opatrunkowe)
Stosowane w leczeniu:
erozji rogówki,
owrzodzeń rogówki,
po zabiegach okulistycznych,
po urazach.
Ich zadaniem jest:
ochrona rogówki,
zmniejszenie bólu,
przyspieszenie gojenia.
7. Soczewki skleralne
Duże soczewki opierające się na twardówce.
Między rogówką a soczewką znajduje się warstwa płynu.
Stosowane w
stożku rogówki,
ciężkim zespole suchego oka,
nieregularnej rogówce,
po przeszczepach rogówki.
Zalety
bardzo dobra ostrość wzroku,
wysoki komfort,
ochrona powierzchni oka.
8. Soczewki hybrydowe
Posiadają:
twardy środek,
miękki obwód.
Łączą zalety soczewek miękkich i RGP.
V. Rodzaje według średnicy
Rogówkowe
Najczęściej stosowane.
Średnica około 13–15 mm.
Mini-skleralne
Średnica około 15–18 mm.
Skleralne
Średnica około 18–24 mm.
VI. Soczewki specjalistyczne
Ortokorekcyjne (Ortho-K)
Noszone wyłącznie podczas snu.
Modelują przednią powierzchnię rogówki.
Po zdjęciu rano zapewniają ostre widzenie bez okularów przez większość dnia.
Zastosowanie
krótkowzroczność,
spowalnianie progresji krótkowzroczności u dzieci.
Soczewki do kontroli krótkowzroczności
Posiadają specjalną konstrukcję optyczną zmniejszającą postęp krótkowzroczności.
Stosowane głównie u dzieci i młodzieży.
VII. Parametry soczewek kontaktowych
Podczas doboru uwzględnia się:
moc optyczną (D),
promień krzywizny (BC – Base Curve),
średnicę (DIA),
zawartość wody,
przepuszczalność tlenu (Dk/t),
materiał wykonania,
tryb noszenia,
częstotliwość wymiany.
VIII. Zalety soczewek kontaktowych
szerokie pole widzenia,
brak ograniczeń przez oprawki,
brak parowania,
możliwość uprawiania sportu,
naturalny wygląd,
dobra korekcja dużych wad wzroku,
lepsza jakość widzenia w niektórych przypadkach astygmatyzmu i nieregularności rogówki.
IX. Wady i możliwe powikłania
Powikłania niezapalne
niedotlenienie rogówki,
wrastanie naczyń do rogówki,
obrzęk rogówki,
odkładanie osadów białkowych i lipidowych,
suchość oka.
Powikłania zapalne i infekcyjne
bakteryjne zapalenie rogówki,
grzybicze zapalenie rogówki,
pełzakowe zapalenie rogówki (Acanthamoeba),
zapalenie spojówek.
olbrzymiobrodawkowe zapalenie spojówek (GPC),
Ryzyko tych powikłań wzrasta przy spaniu w soczewkach (jeśli nie są do tego przeznaczone), niewłaściwej higienie, kontakcie soczewek z wodą z kranu lub basenu oraz przekraczaniu zalecanego czasu wymiany.
X. Przeciwwskazania do noszenia soczewek kontaktowych
Bezwzględne
aktywne zapalenie rogówki,
ciężkie zakażenia oka,
brak współpracy pacjenta,
niemożność przestrzegania zasad higieny.
Względne
zespół suchego oka,
alergiczne zapalenie spojówek,
nawracające erozje rogówki,
niektóre choroby autoimmunologiczne,
praca w silnie zapylonym środowisku.
XI. Zasady bezpiecznego użytkowania
Dokładnie myj i osuszaj ręce przed dotykaniem soczewek.
Przestrzegaj zalecanego czasu noszenia i wymiany.
Nie używaj wody z kranu do płukania soczewek ani pojemnika.
Regularnie wymieniaj pojemnik na soczewki (zwykle co 1–3 miesiące).
Nie śpij w soczewkach, jeśli nie są do tego przeznaczone.
Unikaj noszenia soczewek podczas pływania lub korzystania z jacuzzi; jeśli jest to konieczne, stosuj szczelne okulary pływackie i po zakończeniu aktywności wymień soczewki jednodniowe lub zdezynfekuj soczewki wielorazowe zgodnie z zaleceniami.
W razie bólu oka, zaczerwienienia, pogorszenia widzenia lub światłowstrętu natychmiast zdejmij soczewki i zgłoś się do okulisty.
