Retinopatia cukrzycowa – objawy, grupa ryzyka i leczenie

Retinopatia cukrzycowa to powikłanie cukrzycy, które uszkadza drobne naczynia krwionośne siatkówki. Jest jedną z najczęstszych przyczyn pogorszenia wzroku u osób z cukrzycą. Choroba rozwija się stopniowo i przez długi czas może nie powodować żadnych dolegliwości.

Kiedy powstaje retinopatia cukrzycowa?

Ryzyko rozwoju retinopatii wzrasta wraz z czasem trwania cukrzycy. Choroba może pojawić się:

• po kilku latach od rozpoznania cukrzycy typu 1,

• już w chwili rozpoznania cukrzycy typu 2, ponieważ choroba często rozwija się przez wiele lat bez objawów,

• częściej u osób z długo utrzymującym się wysokim poziomem glukozy we krwi.

Ryzyko zwiększają również:

• nadciśnienie tętnicze,

• podwyższony poziom cholesterolu,

• choroby nerek,

• ciąża u kobiet z cukrzycą,

• palenie papierosów.

Objawy

We wczesnym stadium retinopatia cukrzycowa najczęściej nie daje żadnych objawów. Dlatego regularne badania okulistyczne są bardzo ważne, nawet jeśli wzrok wydaje się prawidłowy.

W miarę postępu choroby mogą wystąpić:

• stopniowe pogorszenie ostrości widzenia,

• zamazane lub niewyraźne widzenie,

• trudności z czytaniem,

• wahania ostrości widzenia, częste zmiany mocy okularów,

• ciemne plamki, nitki lub „muszki” przed okiem (męty),

• pogorszenie widzenia kolorów,

• ciemne obszary lub ubytki w polu widzenia.

Jeżeli dojdzie do krwotoku do ciała szklistego, może wystąpić:

• nagłe pojawienie się licznych ciemnych mętów,

• znaczne pogorszenie widzenia lub wrażenie „zasłony” przed okiem.

Kiedy zgłosić się do okulisty?

Każda osoba z cukrzycą powinna regularnie wykonywać badanie dna oka zgodnie z zaleceniami lekarza co 6 - 12 miesięcy, nawet jeśli nie odczuwa żadnych dolegliwości.

Należy pilnie zgłosić się do okulisty, jeśli pojawi się:

• nagłe pogorszenie widzenia,

• liczne nowe męty,

• krwotok widoczny jako ciemna zasłona lub gęste plamki przed okiem,

• zniekształcenie obrazu lub trudności z czytaniem.

Dlaczego wczesne wykrycie jest tak ważne?

Retinopatię cukrzycową można skutecznie spowolnić lub leczyć, zwłaszcza jeśli zostanie wykryta odpowiednio wcześnie. Leczenie może obejmować:

• dobrą kontrolę poziomu glukozy, ciśnienia tętniczego i cholesterolu,

• laseroterapię siatkówki,

• iniekcje leków do wnętrza oka,

• leczenie operacyjne (witrektomię) w zaawansowanych przypadkach.

Pamiętaj: Brak objawów nie oznacza braku choroby, czasami choroba wcześniej rozwija się na obwodzie siatkówki niż w centrum. Dlatego objawy są trudniej uchwytne. Regularne badania okulistyczne są najlepszym sposobem na wczesne wykrycie retinopatii cukrzycowej i ochronę wzroku.

Leczenie retinopatii cukrzycowej

Leczenie retinopatii cukrzycowej zależy od stopnia zaawansowania choroby oraz obecności powikłań, takich jak obrzęk plamki czy nieprawidłowe naczynia krwionośne. Celem leczenia jest zahamowanie postępu choroby, ochrona wzroku i zmniejszenie ryzyka utraty widzenia.

Kontrola cukrzycy i chorób towarzyszących

Podstawą leczenia jest:

• utrzymywanie prawidłowego poziomu glukozy we krwi,

• kontrola ciśnienia tętniczego,

• leczenie podwyższonego poziomu cholesterolu,

• zdrowy styl życia i niepalenie papierosów.

Dobra kontrola tych czynników może spowolnić rozwój retinopatii i zmniejszyć ryzyko pogorszenia widzenia.

Iniekcje do wnętrza oka

W przypadku obrzęku plamki lub niektórych postaci retinopatii stosuje się leki podawane bezpośrednio do wnętrza oka (iniekcje doszklistkowe). Leczenie zwykle wymaga serii zastrzyków oraz regularnych kontroli. U wielu pacjentów pozwala zmniejszyć obrzęk siatkówki, poprawić lub ustabilizować ostrość widzenia.

Laseroterapia siatkówki

Laseroterapia jest stosowana przede wszystkim w zaawansowanej retinopatii proliferacyjnej oraz w wybranych przypadkach innych postaci choroby. Zabieg polega na wykonaniu precyzyjnych punktów laserowych na siatkówce, co ogranicza rozwój nieprawidłowych naczyń krwionośnych i zmniejsza ryzyko krwotoków oraz odwarstwienia siatkówki.

Leczenie operacyjne

Jeżeli dojdzie do rozległego krwotoku do ciała szklistego lub odwarstwienia siatkówki, konieczne może być leczenie operacyjne – witrektomia. Zabieg polega na usunięciu zmienionego ciała szklistego, krwi oraz błon pociągających siatkówkę i, jeśli to konieczne, wykonaniu dodatkowej laseroterapii.

Czy leczenie przywraca wzrok?

Leczenie nie zawsze pozwala odzyskać utracone widzenie. Najczęściej jego celem jest:

• zahamowanie postępu choroby,

• zmniejszenie ryzyka trwałej utraty wzroku,

• poprawa widzenia u części pacjentów, szczególnie w przypadku skutecznego leczenia obrzęku plamki.

• Należy pamietać, że cukrzyca jest chorobą przewlekłą postępującą - to znaczy, że objawy które powoduje mogą postępować mimo leczenia cukrzycy i mimo leczenia objawów ocznych. Dlatego systematyczne kontrole i leczenie jest tak ważne. Retinopatia cukrzycowa może postępować mimo braku objawów.