Jaskra - objawy, grupa ryzyka i leczenie

Jaskra to grupa chorób, które prowadzą do stopniowego uszkodzenia nerwu wzrokowego. Nieleczona może powodować nieodwracalne pogorszenie widzenia, a nawet ślepotę. W większości przypadków rozwija się powoli i przez długi czas nie daje żadnych objawów.

Objawy przewlekłej jaskry

Najczęstsza postać jaskry rozwija się stopniowo. Początkowo pacjent może nie zauważać żadnych dolegliwości. W miarę postępu choroby mogą pojawić się:

• stopniowe zawężanie pola widzenia („widzenie tunelowe”),

• trudności z dostrzeganiem przedmiotów znajdujących się z boku,

• częstsze potykanie się o przeszkody lub problemy z poruszaniem się po zmroku,

• pogorszenie orientacji w przestrzeni.

W początkowych stadiach ostrość widzenia i możliwość czytania mogą pozostawać prawidłowe, dlatego choroba często pozostaje niezauważona.

Objawy ostrego ataku jaskry

Rzadziej dochodzi do nagłego wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego, który wymaga natychmiastowej pomocy okulistycznej. Objawy obejmują:

• silny ból oka i okolicy czoła,

• nagłe pogorszenie widzenia,

• widzenie kolorowych kół lub tęczowych obwódek wokół źródeł światła,

• zaczerwienienie oka,

• ból głowy,

• nudności i wymioty.

Kto jest bardziej narażony na jaskrę?

Ryzyko zachorowania zwiększają:

• wiek powyżej 40. roku życia,

• występowanie jaskry u bliskich krewnych,

• podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe,

• krótkowzroczność lub dalekowzroczność (w zależności od typu jaskry),

• cukrzyca i choroby układu krążenia,

• długotrwałe stosowanie leków steroidowych.

Kiedy zgłosić się do okulisty?

Regularne badania okulistyczne są bardzo ważne, ponieważ przewlekła jaskra przez wiele lat może nie dawać żadnych objawów.

Natychmiast zgłoś się do okulisty lub na szpitalny oddział ratunkowy, jeśli wystąpi:

• silny ból oka,

• nagłe pogorszenie widzenia,

• zaczerwienienie oka,

• nudności lub wymioty towarzyszące bólowi oka,

• widzenie tęczowych obwódek wokół świateł.

Pamiętaj: Uszkodzenie nerwu wzrokowego spowodowane jaskrą jest nieodwracalne. Wczesne wykrycie choroby oraz regularne leczenie pozwalają spowolnić jej postęp i zachować widzenie na długie lata.

Leczenie jaskry

Celem leczenia jest obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego, spowolnienie uszkodzenia nerwu wzrokowego oraz zachowanie widzenia. Wczesne rozpoczęcie leczenia i regularne kontrole okulistyczne pozwalają u większości pacjentów skutecznie zahamować postęp choroby.

Leczenie kroplami do oczu

Najczęściej leczenie rozpoczyna się od stosowania kropli do oczu. Leki:

• zmniejszają produkcję cieczy wodnistej lub

• ułatwiają jej odpływ z oka, dzięki czemu obniżają ciśnienie wewnątrzgałkowe.

Krople należy stosować regularnie, zgodnie z zaleceniami lekarza, nawet jeśli nie występują żadne objawy.

Laseroterapia

U części pacjentów skuteczną metodą leczenia jest laseroterapia.

Może obejmować:

• laserową trabekuloplastykę – stosowaną najczęściej w jaskrze otwartego kąta przesączania, poprawiającą odpływ cieczy wodnistej,

• laserową irydotomię – wykonywaną u pacjentów z wąskim lub zamkniętym kątem przesączania, aby zapobiec ostremu atakowi jaskry lub leczyć jego przyczynę.

Laseroterapia może zmniejszyć potrzebę stosowania kropli, jednak nie zawsze całkowicie je zastępuje.

Leczenie operacyjne

Jeżeli krople i laseroterapia nie pozwalają uzyskać odpowiedniego obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego, konieczne może być leczenie operacyjne.

Do najczęściej wykonywanych zabiegów należą:

• trabekulektomia – utworzenie nowej drogi odpływu cieczy wodnistej,

• wszczepienie implantów przeciwjaskrowych (drenów),

• małoinwazyjne zabiegi przeciwjaskrowe (MIGS), wykonywane u wybranych pacjentów, często jednocześnie z operacją zaćmy.

Dlaczego leczenie jest tak ważne?

Jaskra powoduje nieodwracalne uszkodzenie nerwu wzrokowego. Utraconego widzenia nie można odzyskać, dlatego leczenie ma na celu przede wszystkim zatrzymanie lub znaczne spowolnienie postępu choroby.

Pamiętaj: Nawet jeśli widzenie wydaje się prawidłowe, nie należy samodzielnie odstawiać kropli ani pomijać wizyt kontrolnych. Regularne leczenie jest najskuteczniejszym sposobem ochrony wzroku przed postępem jaskry.

Stała opieka nad pacjentem z jaskrą

Jaskra jest chorobą przewlekłą, która wymaga regularnego leczenia i systematycznych kontroli okulistycznych przez całe życie. Celem opieki jest utrzymanie odpowiednio niskiego ciśnienia wewnątrzgałkowego, monitorowanie stanu nerwu wzrokowego oraz zapobieganie dalszemu pogorszeniu widzenia.

Regularne wizyty kontrolne

Częstotliwość wizyt ustala okulista indywidualnie, w zależności od rodzaju i zaawansowania jaskry oraz skuteczności leczenia. Podczas kontroli lekarz może wykonać:

• pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego,

• ocenę tarczy nerwu wzrokowego,

• badanie pola widzenia,

• badanie OCT nerwu wzrokowego i warstwy włókien nerwowych siatkówki,

• ocenę kąta przesączania (gonioskopię), jeśli jest wskazana.

Na podstawie wyników badań lekarz ocenia, czy leczenie jest skuteczne i w razie potrzeby je modyfikuje.

Regularne stosowanie leków

Krople przeciwjaskrowe należy stosować:

• codziennie i zgodnie z zaleceniami lekarza,

• o stałych porach,

• nawet wtedy, gdy nie występują żadne objawy.

Samodzielne odstawienie leczenia może prowadzić do dalszego uszkodzenia nerwu wzrokowego.

Dlaczego potrzebne są kontrole, jeśli wzrok wydaje się dobry?

We wczesnych stadiach jaskra zwykle nie powoduje żadnych dolegliwości. Choroba może postępować bezobjawowo, dlatego tylko regularne badania pozwalają wykryć pogorszenie i odpowiednio wcześnie zmienić leczenie. Szczególnie pomocne jest powtarzanie OCT nerwu wzrokowego i porównywanie co 6 miesięcy przy zaawansowanej chorobie i co  1 -2 lata przy podejrzeniu choroby czy chorobie w rodzinie.

Co może zrobić pacjent?

Aby leczenie było jak najbardziej skuteczne, warto:

• stosować krople zgodnie z zaleceniami,

• zgłaszać się na wszystkie wyznaczone wizyty kontrolne,

• informować lekarza o działaniach niepożądanych leków,

• przekazywać informacje o wszystkich przyjmowanych lekach i chorobach przewlekłych,

• prowadzić zdrowy tryb życia oraz dbać o dobrą kontrolę ciśnienia tętniczego, cukrzycy i innych chorób współistniejących.

• zdrowy styl życia oraz niepalenie papierosów.